De vlucht van de vogels

Dit jaar verscheen het boek De vlucht van de vogels, gebaseerd op het verhaal van de Perzische soefidichter Farid-ud-din ‘Attar uit 1177. In dit verhaal komen vogels van de wereld bijeen om met elkaar te spreken over een gewichtige vraag hoe ze een leider kunnen vinden. Hoe kunnen ze anders slagen in de strijd des levens zonder een leider die hen kon voeren door de gevaren van het aardse bestaan?

De hop vertelt hun dat hij weet waar hun leider woont. ‘Hij is dichtbij, maar wij zijn veraf.’ Om bij de leider te komen zullen de vogels een zware tocht moeten afleggen door zeven valleien waar hen allerlei beproevingen wachten. Maar eenmaal de reis voltooid, zal hen een grote beloning wachten, aldus de hop: de Simoerg, hun grote leider.

‘Attar beschrijft de reis door de valleien en de beproevingen die zij moeten ondergaan. Vele vogels vallen tijdens de reis af en slechts dertig vogels bereiken uiteindelijk het hof van hun leider. Daar wacht hen de grote verrassing: als de grote leider op het toneel verschijnt dan zien zij in een spiegel dertig vogels. Zij zien zichzelf!

De betekenis van het verhaal van ‘Attar is helder en nog uiterst actueel. Het kompas van leiding moeten we als mens niet zoeken in de vorm van een leider buiten onszelf. We kunnen het vinden in ons eigen innerlijk leven zelf.

Met mijn soefileraar heb ik uitgebreid gewerkt met ‘Attars verhaal. In verschillende retraites reisde hij met mij door de valleien en reikte hij mij wazifa’s (Arabische mantra’s) aan als hulp om mijn pad door de beproevingen te vinden. Vanuit deze ervaringen schreef ik de theatervoorstelling The Journey of the Birds met bladmuziek van mijn zoon en gaf ik workshops waarin ik mijn ervaring deelde.

Vanuit deze achtergrond begon ik met enige scepsis aan deze hervertelling. Wat kon deze nieuwe versie nog toevoegen aan de eeuwenoude uitwisseling binnen de innerlijke school van het soefisme? In één adem las ik het uit en ik kon maar één conclusie trekken: dit boek moet verplicht worden op alle scholen.

Inmiddels heb ik de vluchtelingen waarvan ik taalcoach ben het boek opgegeven als huiswerk. Niet alleen om beter Nederlands te leren maar ook het leven zelf. Daarnaast zou het mooi zijn als dit boek onderwerp van gesprek wordt in de ontmoetingsruimtes voor ouderen. Hierover zijn inmiddels al afspraken gemaakt met het Platform voor Ouderen in onze gemeente.

Waarom? Omdat dit boek ons allemaal helpt om taakvolwassen te worden. Een begrip waarvan het belang al jaren wordt erkend, maar waaraan maar moeizaam handen en voeten wordt gegeven: hoe kunnen we ervoor zorgen dat ieder van ons zijn of haar eigen verantwoordelijkheid neemt en zich niet bedreigd voelt door mensen met een andere achtergrond dan henzelf? Hoe wordt duidelijk dat er uiteindelijk maar één land is, de wereld, er is maar één volk, de mensheid, en maar één geloof, het geloof in liefde, harmonie en schoonheid?

Rahma Lieftink