Ieder ogenblik van ons leven is alsof we over een drempel moeten stappen

In de tuin van de Rothko Chapel in Houston, Texas, staat een beeldhouwwerk van Barnett Newman met de titel Broken Obelisk – Gebroken obelisk. Het staat midden in een vijver en wordt weerspiegeld in het water. De mogelijke betekenis ervan fascineert mij. De obelisk is gebroken, en toch vormt het beeld, met de kapel op de achtergrond, een tafereel van ultieme harmonie.

De open deur

De open deur – de drempel – van de kapel nodigt ons uit om binnen te gaan, om te bidden of samen een moment van stilte te beleven. De obelisk mag dan gebroken zijn, maar deze heilige plek van schoonheid en harmonie nodigt je uit tot heelheid.

Ieder ogenblik van ons leven is alsof we over een drempel moeten stappen. We zweven in het niet-weten, niet weten wat het volgende moment ons zal brengen.

Het getuigt van een aangeboren vertrouwen; anders zouden we voortdurend in angst leven. We beschouwen de eenvoudigste dingen in het dagelijks leven als volkomen vanzelfsprekend – en dat zijn ze ook. Maar wanneer we er werkelijk bij stilstaan, beseffen we dat ze, naast het vertrouwen dat we in ons hart dragen, vaak een subtiele evenwichtskunst vormen.

Kijk bijvoorbeeld eens naar onze ademhaling: hoe natuurlijk zij stroomt, zonder inspanning of bewuste gedachte. En toch komt onze adem tot ons van voorbij het gekende en verbindt hij ons met het Ene en het Al. Naast deze verbondenheid overschrijdt ons lichaam telkens een drempel wanneer onze borstkas rijst en daalt, zuurstof opneemt en de gebruikte lucht weer loslaat.

Ultieme gewichtloosheid

Met het benoemen van alledaagse wonderen zouden we nog lang kunnen doorgaan; je hoeft niet helderziend te zijn om ze te kunnen zien. Kijk bijvoorbeeld eens heel aandachtig wanneer jijzelf of iemand anders loopt. Het is een beweging in volmaakte balans, en tussen de ene stap en de volgende lijk je bijna te zweven. Wat een vertrouwen in je evenwichtsgevoel! Bij iedere stap is er een moment waarop je de aarde niet raakt. Je loopt als het ware op je tenen, in een toestand van ultieme gewichtloosheid. Wanneer je al te bewust zou nadenken over wat je precies aan het doen bent, zou je misschien je evenwicht verliezen.

Er is een uitspraak van Inayat Khan over de betekenis van het verhaal waarin Jezus over het water naar zijn vrienden loopt, die in hun vissersboten op hem wachten. Hij zei:

Over het water lopen verwijst eerder naar een grote filosofie dan naar een wonderbaarlijk verschijnsel: in de wereld leven en je er toch boven weten te houden.

Omdat ik aan de Nederlandse kust woon, wandel ik regelmatig langs de zee. Vooral daar ervaar ik vaak deze toestand van ertussenin zijn: het gevoel nergens bij te horen, van gewichtloosheid, en tegelijkertijd één te zijn met alles.

Ik behoor noch tot de aarde, noch tot het water of de lucht; evenmin brand ik in het vuur. Mijn hart is hier en voorbij het hier. Het is als het overschrijden van een drempel naar een heilige ruimte.

Enkele jaren geleden ging mijn geliefde naar gene zijde. Hij overschreed een wezenlijke drempel, en toch – ik kan hem nog vaak in mijn hart voelen. Ik moet veel gedachten, beelden, dromen en verwachtingen loslaten. Maar als en wanneer mij dat lukt, overschrijd ik die drempel naar het rijk waar harten met elkaar verbonden zijn, nu en voor altijd.

Het is zoals bij de open deur – de drempel – van de kapel die ons uitnodigt om binnen te komen, om te bidden of om er samen een moment van stilte te beleven. De deur staat voor mij voor openheid, en vertrouwen, ook nadat we een groot verlies, of fysiek ongemak hebben meegemaakt. We mogen dan gebroken zijn, zoals de obelisk, maar op de heilige plek van schoonheid in je hart, kun je worden genezen en kun je weer in de cadans van balans lopen en zijn.