Soefisme is de religie van het hart en een pad naar eenheid dat bruggen bouwt en zo ogenschijnlijke tegenstellingen verbindt. Hoofd, hart en handen worden één in het besef dat streven naar eenheid betekent dat je probeert te leven vanuit je hart, de plaats waar hemel en aarde elkaar ontmoeten. We kunnen in ons hart komen door concentratie op de adem, door meditatie, door het zingen van bijvoorbeeld mantra’s of door ons als groep te concentreren op eenheid.

Wat is een soefi?

Strikt genomen zijn alle zoekers naar de ultieme waarheid soefi’s, of ze zich zo noemen of niet. De weg naar die ultieme waarheid is niet voor iedereen gelijk, want verschillende mensen hebben verschillende talenten en behoeftes. De een mediteert graag, een ander zoekt het in liefdadigheidswerk, een derde in rituelen. Als je de waarheid zoekt binnen je eigen gezichtspunt en daar resultaat mee boekt, is het soms moeilijk te geloven dat anderen vanuit een ander gezichtspunt ook met evenveel succes de waarheid kunnen zoeken.

Het standpunt van de soefi hierin is te proberen de overtuiging van de ander te begrijpen en te respecteren zonder deze te willen ‘bekeren’, want eenheid drukt zich uit in verscheidenheid en al zijn er verschillen tussen overtuigingen, het doel is altijd hetzelfde: zingeven aan je leven en vrede en rust vinden in jezelf en om je heen.

Alles maakt deel uit van de ene oceaan van de waarheid. Hoe meer men dit inziet, des te gemakkelijker is dat waarheid hetgeen is wat alle religies verbindt en des te breder wordt de blik op die ene grote oceaan. Anders gezegd, het maakt de berg niet uit langs welke weg je probeert de top te bereiken.

In het menselijk bestaan zijn grenzen en beperkingen onvermijdelijk. We hebben vormen en conventies nodig. Maar helaas brengen deze vaak wel scheiding en grenzen aan. Wie wijs is kan de ander voorbij deze grenzen ontmoeten. Zoals de Perzische dichter Rumi zei, laten we elkaar ontmoeten voorbij de grenzen van waar en onwaar.

Hazrat Inayat Khan

In 1910 bracht de Indiase musicus en mysticus Hazrat Inayat Khan (1882–1927) het soefisme waarin hij onderricht was in India naar het Westen. Daar maakte hij het universeel en open voor alle geloven en tradities. Hij nodigde christenen, joden en boeddhisten uit het soefipad te volgen en zo hun christendom, jodendom of boeddhisme te verdiepen. Deze openheid is ook te vinden in de Koran en bij de grote soefidichters als Ibn al-‘Arabi, Rumi of Kabir, maar verschilt van het huidige oosterse soefisme, waar het soefisme gezien wordt als mystieke stroming binnen de islam. Daarom verwijst men vaak naar de boodschap van Inayat Khan als ‘universeel soefisme’.

Wars van dogma’s, gaf Inayat Khan geen regels of voorschriften maar propageerde hij een levenshouding met drie doelstellingen (klik hier) en tien soefigedachtes (klik hier).

De kern van deze boodschap is samen te vatten als het streven naar harmonie tussen alle volkeren, rassen, godsdiensten en overtuigingen en gelijke kansen voor iedereen. In Inayat Khans visie kan het besef dat wij als kinderen van Adam en Eva een wereldwijd netwerk van broeders en zusters zijn, ervoor zorgen dat we in vrede met elkaar kunnen leven. Dat we echt kunnen ‘interzijn’, zoals de Vietnamese vredesmonnik Thich Nhat Hanh het zo bondig uitdrukte. Dit vangt aan met interesse en verdieping in de ander, wat kan leiden tot inzicht in de beweegredenen van de ander en in de eigen vooroordelen, wat op zijn beurt weer leidt tot begrip en tolerantie voor andere standpunten.

Inayat Khan en zijn vrouw Ameena Begum hadden samen vier kinderen die ieder op hun eigen wijze het werk van hun vader hebben voortgezet en er mede toe hebben bijgedragen dat het soefisme van Inayat Khan, bescheiden als het is in aantallen volgelingen, over heel de wereld verspreid is.
Vanuit Inayat Khan zijn verschillende soefiordes ontstaan die ieder een bepaald aspect van Inayat Khan accentueren en verdiepen.

Irene